واکاوی روش‎های اصلاحی شیخ احمد سرهندی در مواجهه با حکومت‌های گورکانی/مجید فاطمی‌نژاد

شیخ احمد سرهندی، یکی از مشایخ و بزرگان تأثیرگذار بر جریان‎های کشورهای شرق ایران، به‎خصوص جریان دیوبندیه است که به او عنوان «مجدد الف ثانی» داده‎اند. وی در زمان دو پادشاه بزرگ گورکانی، یعنی اکبرشاه و پسرش جهانگیرشاه می‎زیسته، که در اوج اقتدار خود بوده­اند. سرهندی برای مقابله با آن‎ها روش‌های اصلاحی خاصی را به کار گرفت، تا بتواند از اسلام و شریعت دفاع کند. ازاین‎رو، سؤال اصلی این است که روش‎های اصلاحی سرهندی برای مقابله با سیاست­ها و عملکرد آن‎ها چه بوده است؟ این نوشتار با بررسی اجمالی شخصیت سرهندی و شرایط اجتماعی و سیاسی آن دوران و با اشاره به برخی اندیشه‎های سیاسی او، به راهبردها و روش­های اصلاحی سرهندی در قبال سیاست‎های حاکم و انحرافی پرداخته است. همچنین به این نتیجه رسیده است که چون حاکم و حاکمیت، نقش محوری در اندیشه‎های سیاسی سرهندی داشته، وی تلاش می‎کرد با رویکرد مسالمت‎آمیز و با اندرز و نصیحت، در قالب مکتوباتی به دولتمردان، مخالفت‎های خود را با سیاست‎های حاکمان دورانش بیان کند، و با تبلیغ و گسیل شاگردانش به دیگر مناطق، با بدعت‎ها و انحرافات روزگار خویش نیز مبارزه کند.