کتابخانه‌های مسلمانان در هند؛ از رونق تا افول / محسن محمدی ـ مرتضی اشرافی

چکیده

چکیده:
یکی از نمودهای گذشته علمی غنی و پربار مسلمانان در هند، مراکز و  نهادهای علمی مانند کتابخانه­هاست که نشانگر حیات علمی یک کشور هستند. در تاریخ مسلمانان هند با کتابخانه­های معتبری مانند نواب روهیله، ممتاز العلما، ناصریه، مدرسه الواعظین، راجه محمودآباد و رضا آشنا می­شویم که کتب بسیار نفیس و ذی قیمتی را در خود جا داده بودند. از مهم­ترین عوامل رونق کتابخانه­های مسلمانان در هندوستان حکومت­های مسلمان بودند. حاکمان مسلمان علاوه بر این که خود اهل علم بودند، عالمان و هنرمندان را نیز گرامی می­داشتند که آثار آن در مهاجرت علما به هند و تاسیس مراکز علمی مانند انواع کتابخانه­ها مشاهده می­شود. ولی این رونق با پایان حکومت­های مسلمان در هند و سیطره استعمار انگلیس به پایان رسید و استعمارگران نه­تنها سرمایه­های اقتصادی و سیاسی هندوستان را به غارت بردند بلکه سرمایه­های علمی و فرهنگی آن را نیز به کتابخانه ها و موزه­های اروپا بردند. در این بین فقط تلاش­های فردی علمای دلسوز بود که بخشی از این سرمایه را حفظ کرد و مانع از تاراج کل این سرمایه شد.
 
کلیدواژه‌ها: هندوستان، مسلمانان، کتابخانه، گورکانیان، اوده، دکن، استعمار انگلیس